W trakcie pierwszego dnia konferencji dotyczącej projektu ustawy o kredycie, poruszono m.in. kwestie związane z reklamą, sprzedażą wiązaną, oceną zdolności kredytowej i rynkową dominacją Biura Informacji Kredytowej
We wtorek, 20 stycznia 2026 r. rozpoczęły się konsultacje projektu ustawy o kredycie konsumenckim. Polska ustawa, wdrażająca unijną dyrektywę CCD II, wprowadzi szereg zmian dotyczących m.in. reklamy czy badania zdolności kredytowej i powiązanej z nią sankcji kredytu darmowego. Więcej na ten temat w serwisie cashless.pl można przeczytać m.in. tutaj.
Pierwszy dzień konsultacji rozpoczął się od panelu poświęconego zagadnieniom związanym z reklamą kredytów konsumenckich. Największe zastrzeżenia m.in. przedstawicieli Związku Banków Polskich czy Związku Przedsiębiorstw Finansowych budziła kwestia proponowanego przez projektodawcę, a więc Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zakazu promowania w materiałach reklamowych kwestii szybkości i łatwości zaciągnięcia pożyczki. Jak zaznaczono, jest to tzw. opcja narodowa, czyli przepis wdrożony przez UOKiK do polskiego projektu ustawy, a nie narzucony przez prawodawstwo UE.
Przedstawiciele UOKiK-u zadeklarowali, że zostawiają przestrzeń do dyskusji w tym obszarze. Ich zdaniem na tym etapie prac najlepszym rozwiązaniem jest uchwalenie ustawy w proponowanym przez nich kształcie, a następnie opracowanie, we współpracy z branżą, wiążących wytycznych. Podkreślili, że są otwarci na propozycje zmian przepisów dotyczących reklamowania szybkości udzielenia pożyczki, ale w przypadku łatwości zyskania kredytu są o wiele bardziej stanowczy. Zdaniem Urzędu, firmy powinny konkurować ofertą, a nie wizją marzeń na temat prostego kredytu.
Przedstawiciele branży finansowej co do zasady zgodzili się z tym poglądem. Zauważyli jednak, że kwestia szybkości pożyczki stanowi dla konsumentów cenną informację w trakcie podejmowania decyzji kredytowej i powinni być o niej transparentnie informowani.
W bloku dyskusji poświęconym świadczeniu usług dodatkowych oraz sprzedaży wiązanej i łączonej, najwięcej kontrowersji budziło brzmienie art. 17 ustawy, zakazującego sprzedaży lub oferowania dodatkowych produktów innych niż usługi finansowe, czyli tzw. VAS-ów. Zgodnie z zaproponowaną konstrukcją przepisu dodano ustęp drugi, w ramach którego podkreślono, że przepisu nie stosuje się w przypadku finansowania usług i towarów odrębnym kredytem wiązanym. Co to znaczy?
Intencją UOKiK ma być wyeliminowanie problemu niejasnych kosztów dodatkowych usług oferowanych w ramach kredytu konsumenckiego. Do Urzędu mają wpływać zgłoszenia konsumentów dotyczące nietransparentnych i niezrozumiałych kosztów VAS-ów w umowach kredytowych. Z tego powodu zarekomendowano, by usługi dodatkowe finansować odrębnym kredytem konsumenckim.
Z takim stanowiskiem nie zgodzili się m.in. eksperci reprezentujący usługodawców. Przedstawiciele Pracodawców RP, ZPF, ZBP a także Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego oraz Federacji Konsumentów wskazywali, że aktualne brzmienie projektowanego przepisu zablokuje rozwój rynku, niezależnie od wprowadzonych ewentualnych poprawek. Reprezentantka UKNF podkreśliła, że spośród 97 instytucji pożyczkowych obecnych w rejestrze, aktualnie jedynie 22 oferują tzw. usługi dodatkowe, a problematyczne praktyki dotyczą tylko siedmiu podmiotów. Wspomniała również, że Związek Przedsiębiorstw Finansowych we współpracy z UKNF opublikował tzw. kodeks dobrych praktyk w zakresie dystrybucji usług dodatkowych przez instytucje pożyczkowe, co pokazuje chęć branży do samoregulacji.
Wydaje się jednak, że argumentacja nie do końca przekonała przedstawicieli UOKiK-u. Zwrócili uwagę, że otrzymują liczne głosy ze strony konsumentów, domagających się rozwiązania problemu z kosztami VAS-ów.
Ostatni panel rozmów związany był z badaniem zdolności kredytowej oraz szeroko pojętymi bazami danych, wykorzystywanych w procesie udzielania kredytów konsumenckich. Szczególną uwagę reprezentanci m.in. ZPF czy biur informacji gospodarczej poświęcili w tym wypadku art. 95 ustawy o kredycie oraz nowelizacji ustawy Prawo bankowe. Zmiany te miałyby otworzyć rynek biur informacji kredytowej także dla BIG-ów, o czym czytelnicy cashless.pl jako pierwsi mogli przeczytać tutaj.
Zgodnie z argumentacją przedstawicieli branży finansowej, otwarcie rynku będzie korzystne dla konsumentów, ponieważ obniży koszty usług, a same BIG-i dysponują odpowiednią technologią oraz nadzorem krajowych organów, aby biura informacji kredytowej tworzyć. Jednocześnie podniesiono, że UOKiK w ramach ustawy o kredycie konsumenckim proponuje też zmiany w ustawie Prawo bankowe i jeśli teraz temat zostanie pominięty, to w przyszłości nie będzie woli legislatora do zmiany przepisów i uwolnienia rynku biur informacji kredytowej.
Przedstawiciele UOKiK-u podtrzymali jednak swoje stanowisko, że nie zamierzają wprowadzać w ustawie postulowanych zmian. Ich zdaniem nie to jest głównym celem ustawy o kredycie konsumenckim, a dodatkowe prace w tym względzie mogą spowolnić proces legislacyjny. Aby jednak wyjść naprzeciw oczekiwaniom rynku, w ramach doprecyzowania przepisów związanych z oceną zdolności kredytowej zaproponowano, by dokonywano jej z uwzględnieniem analizy informacji o konsumencie pochodzących z co najmniej dwóch baz danych.
Oprócz tego UOKiK zdecydował się doprecyzować pojęcie oceny zdolności kredytowej. W swojej propozycji nie zrezygnował jednak z kontrowersyjnych, zdaniem ekspertów, sformułowań, jak wprost przetłumaczone z unijnej dyrektywy "oceny zdolności kredytowej dokonuje się w interesie konsumenta". Pojawiło się jednak szereg poprawek na temat tego, w jaki sposób ją przeprowadzić i z jakich informacji korzystać. Ocena zdolności kredytowej bezpośrednio związana jest z sankcją kredytu darmowego. Konsultacje na temat SKD toczyć się będą w środę 21 stycznia.
Nowy projekt ustawy o kredycie konsumenckim UOKiK ma opublikować jeszcze w lutym. Przepisy powinny wejść w życie 20 listopada. Wszelkie propozycje projektu przedstawione przez Urząd w trakcie konsultacji mogą jeszcze ulec zmianie.
