Podczas drugiego dnia konferencji uzgodnieniowej na temat projektu ustawy kredytu konsumenckiego, dyskutowano o tzw. sankcji kredytu darmowego oraz maksymalnych pozaodsetkowych kosztach kredytu
W środę, 21 stycznia 2026 r. w siedzibie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zakończyła się dwudniowa konferencja uzgodnieniowa dotycząca projektu ustawy o kredycie konsumenckim, autorstwa UOKiK-u właśnie. Nowa legislacja zawiera przepisy unijnej dyrektywy CCD II. Relację z pierwszego dnia możecie przeczytać tutaj. Natomiast wczoraj najwięcej czasu poświęcono tzw. sankcji kredytu darmowego (umożliwiającej klientowi spłatę kredytu bez odsetek) oraz maksymalnym, pozaodsetkowym kosztom kredytu.
Na co banki i firmy pożyczkowe zwracały uwagę, jako największą boloczkę pierwotnego kształtu projektu, zaproponowanego przez UOKiK? Zgodnie z jego brzmieniem, sankcja kredytu darmowego była powiązana z oceną zdolności kredytowej klientów. Z kolei w przepisach o ocenie zdolności zawarto szereg pojęć, które zdaniem ekspertów rynkowych są niejasne i zostawiają duże pole do interpretacji. Taki stan rzeczy mógłby spowodować ich zdaniem falę nadużyć i pozwów klientów o SKD, co mogłoby z kolei przyczynić się do destabilizacji systemu bankowego. Więcej na ten temat przeczytacie tutaj.
Co ciekawe przedstawiciele UOKiK-u zgodzili się z postulatami ekspertów branżowych. W nowej wersji odnoszącego się do tego aspektu art. 66 projektu ustawy, ocena zdolności kredytowej nadal jest obwarowana sankcją kredytu darmowego, jednak UOKiK dołożył zapis o konkretnych naruszeniach ze strony kredytodawcy skutkujących taką sankcją. Wśród nich wymieniono m.in. brak sprawdzenia informacji o kliencie w co najmniej dwóch bazach danych czy brak uzyskania od konsumenta informacji o dochodach, wydatkach i innych informacji na temat jego sytuacji finansowej.
Jak mówili przedstawiciele UOKiK-u, ich intencją jest wskazanie bardzo konkretnych przypadków obowiązywania SKD, które nie pozostawią pola do interpretacji i jednocześnie mogą zostać wykazane wyłącznie przez konsumenta. Dodatkowo doprecyzowano termin złożenia przez klienta wniosku o SKD. Zgodnie z nową propozycją, konsument będzie mieć na to rok od przewidzianej w umowie daty spłaty kredytu.
Propozycja została odebrana przez przedstawicieli rynku jako krok w dobrą stronę. – W nowej wersji projektu Urząd przedstawia pewne kwantyfikowalne obowiązki oceny zdolności kredytowej, które obwarowane są SKD. Według nas jest to absolutnie dobry kierunek tworzenia projektu i choć wymaga dalszego dopracowania, to nawet w tej formule wydaje się być do zaakceptowania – stwierdził Paweł Zagaj, dyrektor zespołu bankowości detalicznej w Związku Banków Polskich.
Mimo tego, szereg branżowych stowarzyszeń zgłosiło swoje uwagi podtrzymując, że nowa forma przepisów nadal pozostawia duże pole do interpretacji.
– Nowa wersja art. 66 dotycząca obowiązków objętych SKD w pewnych aspektach odnosi się do przesłanek pozostawiających duże pole do interpretacji. Mowa przede wszystkim o odniesieniach do art. 30 ust. 1, w którym jest szereg nieprecyzyjnych pojęć, jak np. "Kredytodawca dokonuje oceny zdolności kredytowej na podstawie odpowiednich i dokładnych informacji o dochodach i wydatkach konsumenta". Z pewnością przepisy te wymagają dalszej analizy i doprecyzowania – powiedział Adrian Zwoliński, dyrektor departamentu rynku finansowego w Konfederacji Lewiatan.
Z poglądem tym zgodził się również przedstawiciel Komisji Nadzoru Finansowego oraz ZBP. – Mimo zmian w projekcie ustawy, wątpliwości branży pozostały takie same. Jako ZBP stoimy na stanowisku, że ocena zdolności kredytowej nie powinna być objęta SKD. Jeśli jednak projektodawca nadal podtrzymuje ten kierunek, to oczekujemy objęcia tej sankcji bardzo konkretnymi przypadkami, które nie pozostawią pola do interpretacji – uważa Paweł Zagaj.
Jego zdaniem nowa nowa propozycja art. 66 o ocenie zdolności kredytowej rzeczywiście zawiera więcej precyzyjniejszych obowiązków do spełnienia przy wykonywaniu oceny zdolności kredytowej. – Nadal jednak znajdują się tam odniesienia do art. 30 zawierającego stwierdzenia nieostre, mogące być zinterpretowane w różny sposób, co stanowi ryzyko nadużycia SKD. Od początku prezentacji założeń do projektu powtarzamy, że sankcją kontraktową nie może być objęta jakościowa ocena zdolności kredytowej i to stanowisko podtrzymujemy – twierdzi przedstawiciel ZBP.
Ważnym problemem podnoszonym przez instytucje pożyczkowe było pozostawienie bez zmian maksymalnych pozaodsetkowych kosztów. W projekcie ustawy o kredycie konsumenckim UOKiK podtrzymał je na poziomie ustalonym w ustawie antylichwiarskiej, czyli 10 proc. całkowitej kwoty kredytu i 10 proc. całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym. Wspomniane wyliczenia dotyczą kredytów o okresie spłaty dłuższym niż 30 dni.
Przedstawiciele Urzędu podkreślili, że modyfikacji powyższych poziomów nie należy dokonywać w projekcie ustawy o kredycie konsumenckim, ponieważ nie jest to przedmiotem projektu wdrażającego unijną dyrektywę. Z poglądem tym nie zgodził się m.in. prezes Związku Przedsiębiorstw Finansowych Marcin Czugan.
– Moim zdaniem przyjęcie tego limitu jest bardzo szkodliwe dla instytucji pożyczkowych, co związane jest m.in. z rosnącymi kosztami prowadzenia działalności – zauważył Czugan. Z kolei Ziemowit Bagłajewski z Forum Konsumentów argumentował, że pozostawienie maksymlanych kosztów na aktualnym poziomie może wypychać najuboższych klientów z rynku pożyczkowego do tzw. szarej strefy.
Przedstawiciele Urzędu zastrzegli, że prace nad przepisami nie zakończyły się, a zapisy projektu ustawy przedstawione podczas zakończonej wczoraj konferencji uzgodnieniowej mogą się jeszcze zmienić. Projekt ustawy o kredycie konsumenckim w nowej wersji UOKiK ma opublikować jeszcze w lutym. Przepisy powinny wejść w życie 20 listopada.
