Według raportu Narodowego Banku Polskiego “Ocena funkcjonowania polskiego systemu płatniczego w I półroczu 2025” Polacy zrealizowali 5,2 miliarda transakcji bezgotówkowych kartami płatniczymi o łącznej wartości 398,2 miliarda zł. Polska należy do krajów o najwyższym wskaźniku wykorzystania kart zbliżeniowych w Unii Europejskiej. W tym kontekście karta podarunkowa, w wersji cyfrowej dostarczana mailem, wpisuje się w szerszy trend dematerializacji instrumentów płatniczych. Analiza tego trendu wymaga jednak rozróżnienia segmentów rynku i ram regulacyjnych, w których karta podarunkowa funkcjonuje obok klasycznych kart bankowych.

Dane NBP I kw. 2025 r. Skala płatności kartowych w Polsce

Raport NBP z listopada 2025 “Ocena funkcjonowania polskiego systemu płatniczego w I półroczu 2025” wskazuje, że Polacy zrealizowali 5,2 miliarda transakcji bezgotówkowych kartami płatniczymi obejmującymi transakcje POS i zakupy online. Łączna wartość tych transakcji to 398,2 miliarda zł, co stanowi wzrost o 0,5 procent względem drugiego półrocza 2024. Liczba transakcji była o 0,7 procent niższa niż w poprzednim półroczu, ale wartość rosła. Średnia kwota pojedynczej transakcji bezgotówkowej delikatnie się zwiększyła. Rozwój e-commerce zwiększa liczbę akceptantów płatności w internecie. Na koniec pierwszego półrocza 2025 r. było ich 70,3 tys., co oznacza wzrost o 6 proc. w ciągu półrocza. Tempo wzrostu liczby transakcji bezgotówkowych w Polsce jest szybsze niż średnie tempo dla krajów strefy euro i całej UE.

Karta podarunkowa jako instrument zamknięty

Karta podarunkowa nie jest, w sensie technicznym, kartą płatniczą. Nie ma rachunku bankowego w tle, nie korzysta z infrastruktury rozliczeń międzybankowych, nie podlega regulacjom PSD2 w pełnym zakresie. Jednak z punktu widzenia użytkownika działa podobnie. Saldo na karcie jest zdefiniowane w momencie zakupu jako nominał, rozliczenie odbywa się przy płatności u akceptanta, środki niewykorzystane pozostają do dyspozycji obdarowanego do daty wygaśnięcia. Karta podarunkowa w wersji cyfrowej, dostarczana w postaci kodu mailem, eliminuje fizyczny nośnik. Bariera wejścia ogranicza się do dostępu do skrzynki mailowej i kodu, a w niektórych przypadkach kodu PIN. W kraju, w którym karty zbliżeniowe są standardem zakupowym dla polskiego konsumenta, karta podarunkowa w wersji cyfrowej wpisuje się w naturalny rytm zakupowy bez dodatkowej bariery technologicznej.

Segmentacja rynku polskiego

Rynek kart podarunkowych w Polsce dzieli się na trzy główne segmenty operacyjne. Karty jednomarkowe (closed-loop) akceptowane wyłącznie u jednego sprzedawcy, czyli model dominujący do niedawna na rynku polskim. Przykłady to karty Empik, IKEA, Decathlon, Allegro, Sephora, Zalando. Karty wielomarkowe (multi-loop) akceptowane w określonej puli sieci handlowych, na ogół przez instytucję wydającą kartę we współpracy z partnerami. Karta Multivoucher obejmuje blisko 150 sieci. Model ten zyskuje znaczenie w segmencie benefitów pracowniczych ze względu na elastyczność wyboru. Karty otwarte (open-loop) wydawane jako instrument płatniczy oparty na sieci Visa lub Mastercard, akceptowane wszędzie tam, gdzie akceptowane są karty bankowe. W Polsce ten segment pozostaje relatywnie mały w porównaniu z rynkiem amerykańskim czy brytyjskim. Karta podarunkowa w segmencie B2B, świadczenia pracownicze finansowane z ZFŚS, podlega specyficznym regulacjom dotyczącym zwolnień z PIT i ZUS.

Trendy operacyjne i regulacyjne

Polskie orzecznictwo, w tym wyrok Sądu Rejonowego w Słupsku (sygn. I C 3865/19, 6 marca 2020), uznaje za abuzywne klauzule prowadzące do automatycznego przepadku środków na karcie po wygaśnięciu jej ważności. Sprzedawca musi w takim przypadku albo przedłużyć ważność, albo zwrócić niewykorzystane środki na żądanie konsumenta. Kodeks Cywilny (art. 118) po nowelizacji z 2018 roku ustala ogólny termin przedawnienia roszczeń na sześć lat, a dla roszczeń związanych z działalnością gospodarczą na trzy lata. Daje to konsumentowi długi horyzont dochodzenia zwrotu środków.

Patrząc na te dane łącznie, karta podarunkowa w wersji cyfrowej nie jest już ciekawostką na obrzeżach rynku, lecz naturalnym przedłużeniem tego samego odruchu, który każe Polakowi zbliżyć kartę do terminala bez chwili wahania. Jako instrument zamknięty funkcjonuje obok karty bankowej, w relacji prywatnej jako prezent, a w firmie jako benefit, i w każdej z tych ról korzysta z tej samej dojrzałości systemu płatniczego, w którym powstała.

Źródła: NBP, Ocena funkcjonowania polskiego systemu płatniczego w I półroczu 2025 (nbp.pl) | NBP, Informacja o kartach płatniczych II kwartał 2025 | Prokonsumencki.pl, wyrok Sąd Rejonowy w Słupsku, sygn. akt I C 3865/19 | Kodeks Cywilny, art. 118 (przedawnienie roszczeń) | Ustawa o PIT, art. 21 ust. 1 pkt 67 (ZFŚS)

Fot. Pixabay