Narodowy Bank Polski chciałby zyskać większy wpływ na nadzór nad organizacjami płatniczymi, prowadzącymi schematy płatnicze i systemy płatności. Mowa tu przede wszystkim o Mastercardzie i Visie. Cel ten miałby być osiągnięty dzięki nadaniu NBP prawa do nakładania kar pieniężnych sięgających maksymalnie 0,5 proc. łącznej wartości krajowych transakcji płatniczych w roku. Postulaty NBP znalazły się w uwagach do projektu ustawy, którego celem jest rozwój i zwiększenie stabilności rynku finansowego, autorstwa Ministerstwa Finansów.
Jak czytam w dokumencie sporządzonym przez przedstawicieli NBP, obecnie jeśli bank centralny zidentyfikuje naruszenie obowiązków dotyczących funkcjonowania schematu płatniczego, może jedynie cofnąć zezwolenie na prowadzenie schematu lub wydać decyzję o czasowym, częściowym albo całkowitym wstrzymaniu jego funkcjonowania. Tymczasem według NBP, takie działanie często jest nieproporcjonalne do naruszenia i niesie ze sobą więcej problemów dla gospodarki i społeczeństwa, niż korzyści.
Z tego powodu zaproponowano wprowadzenie nowych zapisów w ustawach o usługach płatniczych oraz o ostateczności rozrachunku. Prezes banku centralnego mógłby nakładać wspomniane kary pieniężne opiewające na maksymalnie 0,5 proc. łącznej wartości krajowych transakcji płatniczych, gdy organizacja płatnicza np. wprowadza zmiany w zasadach funkcjonowania schematu płatniczego bez odpowiedniej notyfikacji lub bez uzyskania zezwolenia, nie informuje o incydentach bezpieczeństwa czy nie wykonuje zaleceń nadzorczych NBP. Wskazano również, że ostateczna wysokość kary będzie zależała od m.in. rodzaju i wagi naruszenia, częstotliwości jego występowania w przeszłości czy jego wpływu na funkcjonowanie schematu płatniczego.
W tym miejscu warto wspomnieć, że NBP widziałby też w ustawie o usługach płatniczych zapis o stworzeniu specjalnej strony internetowej, na której publikowane byłyby informacje na temat wydanych decyzji, ich motywacji i kwocie kary. W ten sposób NBP chciałby skłonić organizacje płatnicze do wykonywania swoich obowiązków zapewniających sprawność i bezpieczeństwo funkcjonowania schematów płatniczych.
O odniesienie się do propozycji NBP poprosiliśmy przedstawicieli biur prasowych Visy i Mastercarda. Obie organizacje zgodnie z przyjętą w przeszłości regułą uchyliły się od komentowania sprawy na etapie trwającego procesu legislacyjnego. Warto jednak wspomnieć, że z tego co się orientuję, w żadnym innym kraju Unii Europejskiej lokalne nadzory nie mają obecnie prerogatyw umożliwiających nakładanie kar na organizacje płatnicze w wysokości proponowanej przez NBP. Wartość transakcji bezgotówkowych kartami w ubiegłym roku w Polsce wyniosła ponad 834 mld zł (za NBP). Pół procenta z tego to ok. 4,2 mld zł.
