O wprowadzanej właśnie zmianie w regulaminie Blika rozmawiam z Jerzym Mroczkiem, dyrektorem departamentu prawnego w spółce Polski Standard Płatności

Dlaczego Blik zdecydował się na wprowadzenie zmian do swoich regulaminów w zakresie obsługi płatności w branży hazardowej?
Sprawa jest dość skomplikowana. Zgodnie z polskimi przepisami prowadzenie działalności w zakresie świadczenia usług hazardowych wymaga uprzedniego uzyskania odpowiednich zezwoleń administracyjnych. Dodatkowo nasze krajowe uregulowania przewidują monopol państwa na urządzanie gier kasynowych online. Monopol ten jest realizowany przez spółkę Totalizator Sportowy.
Usługi hazardowe nie są przy tym obszarem aktywności gospodarczej ujętym w zharmonizowane ramy prawne na poziomie Unii Europejskiej. Zatem w innych krajach obowiązują odmienne unormowania dotyczące usług hazardowych. Sieć internet jest z kolei medium umożliwiającym oferowanie usług transgranicznie. W efekcie w sieci dostępnych jest wiele serwisów prowadzonych przez podmioty zarejestrowane w innych państwach, np. na Cyprze czy Malcie, które organizują gry hazardowe dostępne także dla klientów z Polski i które działają zgodnie z przepisami właściwymi dla ich macierzystych jurysdykcji. Jak wynika z szacunków prezentowanych przez Ministerstwo Finansów, skala wpływów budżetowych utraconych w wyniku działalności prowadzonej przez zagranicznych operatorów kasyn internetowych działających z perspektywy polskich przepisów nielegalnie sięga kilku miliardów złotych.
Jednocześnie mniej więcej rok temu Komisja Nadzoru Finansowego wystosowała do krajowych dostawców usług płatniczych pismo wskazujące na istotnej ryzyka związane z nielegalnym hazardem, w tym proceder prania pieniędzy wprowadzanych do obrotu przez podmioty powiązane z inwestorami rosyjskimi. PSP nie jest dostawcą usług płatniczych, więc nasza spółka nie była bezpośrednim adresatem dokumentu wysłanego przez KNF. Podjęliśmy jednak działania analityczne i projektowe mające na celu wypracowanie rozwiązań wspierających uczestników Systemu Blik w przeciwdziałaniu wykorzystywaniu usług płatniczych do obsługi hazardu kwalifikowanego przez krajowe instytucje administracyjne jako nielegalny.
W jaki sposób przełożą się te działania na uczestników systemu Blik?
Zarząd PSP, po rozważeniu aspektów biznesowych oraz rozpoznaniu otoczenia prawnego, podjął decyzję rozwiązania problemu wynikającego z braku ujednoliconych regulacji dotyczących rynku hazardowego na poziomie UE poprzez cywilistyczne zakotwiczenie uprawnienia PSP do blokowania określonego typu transakcji do zasad funkcjonowania Systemu Blik. Do regulaminu wprowadziliśmy zapis, zgodnie z którym jako operator systemu będziemy mogli zablokować autoryzację transakcji realizowanych z wykorzystaniem domeny wpisanej do Rejestrem Domen Służących do Oferowania Gier Hazardowych Niezgodnie z Ustawą prowadzonego przez Ministra Finansów (czyli tzw. rejestr domen zakazanych, przyp. red.).
Powiedział Pan, że korzystanie w Polsce z kasyn internetowych prowadzonych przez instytucje inne niż Totalizator Sportowy jest nielegalne. Czy to oznacza, że odpowiedzialność za naruszenie prawa dotyczy także samych grających?
Tak, zabronione jest samo uczestnictwo w nielegalnych grach kasynowych on-line. Osoby, które naruszają ten zakaz popełniają przestępstwo skarbowe, za które grozi grzywna. Wydaje mi się, że niewielu graczy w ogóle zdaje sobie z tego sprawę, że z powodu uczestnictwa w nielegalnych, internetowych grach hazardowych, mogą zostać pociągnięci do odpowiedzialności karnoskarbowej.
Na czym będą więc polegać działania Blika?
Zdecydowaliśmy się na wprowadzenie rozwiązania systemowego. Połączyliśmy się za pośrednictwem API z rejestrem domen zakazanych. Dzięki temu nasz system może automatycznie weryfikować domenę powiązaną z daną transakcją oraz sprawdzać, czy znajduje się ona w rejestrze. Pozytywny wynik takiej weryfikacji spowoduje wyłączenie możliwości przesłania transakcji do autoryzacji.
Kiedy te zmiany zaczną realnie odczuwać użytkownicy i partnerzy biznesowi Blika, a więc integratorzy płatności, którzy obsługują transakcje na stronach hazardowych?
Proces wdrożenia wewnątrz firmy został już sfinalizowany. Po uzyskaniu w maju niezbędnej zgody administracyjnej od Narodowego Banku Polskiego, mogliśmy wprowadzić nowe zapisy do regulaminu określającego zasady funkcjonowania Systemu Blik. Pod koniec czerwca stosowne dokumenty zostały wysłane do uczestników systemu, zaś zmodyfikowane reguły działania będą obowiązywać od 1 września 2026 r. Od tej daty próby opłacenia zakładów w nielegalnych serwisach za pomocą kodu Blik będą systemowo blokowane.
Czy nie obawiacie się państwo, że te nowe zasady wpłyną negatywnie na wyniki transakcyjne i finalnie spowodują odpływ klientów?
Zarząd przeprowadził analizę biznesową i kosztową tej decyzji. Ruch generowany przez podmioty obsługujące gry hazardowe w serwisach zagranicznych jest zauważalny. Braliśmy przy tym pod uwagę, iż międzynarodowe organizacje płatnicze nie stosują analogicznego mechanizmu, a jego wprowadzenie może oznaczać utratę części ruchu transakcyjnego. Uznaliśmy jednak, że ważniejsze jest zapewnienie zgodności działania schematu Blik z polskimi regulacjami oraz ograniczenie ekspozycji na ryzyka związane z obsługą działalności hazardowej prowadzonej poza krajowym reżimem regulacyjnym.
Z jaką reakcją wasza decyzja spotkała się wśród partnerów?
Przeważa pozytywne przyjęcie opracowanego przez nas mechanizmu. Banki uczestniczące w Systemie Blik doceniają, że PSP bierze na siebie ciężar wdrożenia technicznego i staje się pierwszą linią wsparcia w obszarze wrażliwym ze względu na stanowisko regulatora rynkowego. To zdejmuje z nich część obowiązków operacyjnych. Nieco inaczej wygląda sytuacja w przypadku zagranicznych agentów rozliczeniowych, którzy często działają w krajach o innym podejściu do hazardu. Brak pełnej harmonizacji przepisów na poziomie Unii Europejskiej sprawia, że z ich punktu widzenia nielegalność transakcji podnoszona przez polskie instytucje administracyjne jest dyskusyjna. Niemniej, tak jak powiedziałem wcześniej, wpisanie się w oczekiwania sygnalizowane przez krajowy sektor płatniczy przy jednoczesnym dochowaniu obowiązku równego traktowania wszystkich uczestników Systemu Blik, uznaliśmy za wartość priorytetową.
Mamy świadomość, iż podjęte przez PSP działania nie rozwiążą wszystkich problemów związanych z działalnością hazardową prowadzoną niezgodnie z polskimi przepisami. Dlatego PSP aktywnie uczestniczy w pracach różnych forów zaangażowanych w działania ukierunkowane na zwiększenie bezpieczeństwa polskiego ekosystemu płatniczego. Jesteśmy przekonani, że podejmowane z udziałem PSP inicjatywy sektorowe, w tym w szczególności współpraca z organami administracji oraz instytucjami nadzoru, przyczyniają się do wzmacniania bezpieczeństwa krajowego ekosystemu płatniczego.
Dziękuję za rozmowę