
Konsumenci mają mieć prawo do kontaktu z człowiekiem w obsłudze klienta, a projekt przewiduje określenie ich praw w sytuacji, gdy zakupu w ich imieniu dokonuje agent AI.
Komisja Europejska przedstawiła projekt Digital Fairness Act (DFA, akt o uczciwości cyfrowej), czyli nowe przepisy, które mają zwiększyć ochronę konsumentów korzystających z usług cyfrowych i robiących zakupy w internecie. Regulacje m.in. ograniczą stosowanie manipulacyjnych mechanizmów sprzedażowych, utrudnianie rezygnacji z subskrypcji czy wykorzystywanie danych użytkowników do personalizowania cen i reklam. Równolegle KE zaproponowała zmiany w zasadach współpracy organów ochrony konsumentów, które mają jej umożliwić bezpośrednie prowadzenie postępowań i nakładanie kar na firmy naruszające unijne przepisy.
Jednym z głównych celów wprowadzenia nowych przepisów jest walka z tzw. dark patterns, czyli rozwiązaniami w interfejsach stron internetowych i aplikacji, które mają skłaniać użytkowników do określonych działań. Chodzi m.in. o komunikaty sugerujące, że produkt jest niemal wyprzedany, choć w rzeczywistości nie ma ku temu podstaw, czy inne mechanizmy wywierające presję na szybką decyzję zakupową.
Istotna część propozycji dotyczy umów zawieranych przez internet, zwłaszcza subskrypcji. Komisja chce ułatwić rezygnowanie z usług cyfrowych, ograniczyć niechciane automatyczne przedłużanie umów oraz sytuacje, w których bezpłatny okres próbny niepostrzeżenie zmienia się w płatną subskrypcję. Konsumenci mają mieć także prawo do kontaktu z człowiekiem w obsłudze klienta, a projekt przewiduje określenie ich praw w sytuacji, gdy zakupu w ich imieniu dokonuje agent AI.
KE chce też ograniczyć stosowanie tzw. uzależniających mechanizmów projektowania usług cyfrowych, które zachęcają do nadmiernego korzystania z aplikacji i wydawania pieniędzy. Użytkownicy będą mogli wyłączyć takie funkcje, np. uporczywe powiadomienia i przypomnienia zachęcające do kolejnych zakupów. W projekcie zapisano ponadto ograniczenie praktyk przypominających hazard, takich jak mechanizmy pay-to-win i pay-to-progress, w odniesieniu do osób małoletnich.
Projekt przewiduje również większą przejrzystość cen. Szczególne wymagania mają dotyczyć m.in. dynamicznego ustalania cen, np. biletów na wydarzenia sportowe i kulturalne. W przypadku wirtualnych kolejek zakupowych sprzedawcy mają na bieżąco informować o aktualnej cenie oraz najwyższej możliwej kwocie, jaką może zapłacić klient.
Nowe regulacje obejmą także influencer marketing. Twórcy internetowi będą musieli wyraźniej informować o komercyjnym charakterze publikowanych treści. Przepisy mają również przeciwdziałać wykorzystywaniu zaufania, jakim darzą ich młodsi odbiorcy. Ograniczone mają zostać ponadto nieuczciwe reklamy i ceny personalizowane, jeżeli są kierowane do małoletnich lub wykorzystują wrażliwe dane konsumentów.
Drugim elementem pakietu jest propozycja nowelizacji rozporządzenia CPC (Consumer Protection Cooperation), regulującego współpracę krajowych organów odpowiedzialnych za ochronę konsumentów. W tym przypadku chodzi przede wszystkim o zwiększenie skuteczności egzekwowania prawa w sprawach, które dotyczą użytkowników w wielu państwach UE. KE chce też uzyskać prawo do samodzielnego prowadzenia dochodzeń w sprawach dotyczących naruszeń na dużą skalę, które mają istotny wpływ na konsumentów na całym jednolitym rynku, oraz nakładania na przedsiębiorstwa kar sięgających 6 proc. ich rocznych globalnych obrotów.
Oba projekty zostały przedstawione w środę i będą teraz przedmiotem prac Parlamentu Europejskiego oraz Rady UE. DFA ma formę rozporządzenia, co oznacza, że po jego przyjęciu będzie bezpośrednio stosowany, bez konieczności wdrażania go do krajowych ustaw.