Fundacja propagująca idee wolności gospodarczej opublikowała drugą edycję raportu dotyczącego szarej strefy na rynku pożyczkowym w Polsce. Jak czytam, w ciągu 12 miesięcy (od sierpnia 2025 r. do sierpnia 2026 r.) poza kontrolą państwa zawarto 1,2 mln transakcji pożyczkowych o wartości ponad 5,3 mld zł. Względem poprzedniej edycji dokumentu liczba transakcji skurczyła się o 4 proc., zaś ich wartość wzrosła o 4 proc. Przypomnę, że szarą strefę tworzą podmioty, które udzielają pożyczek i jednocześnie nie figurują w rejestrze instytucji pożyczkowych prowadzonym przez Komisję Nadzoru Finansowego.

Przeczytajcie także: • Krok bliżej do otwarcia polskiego oddziału Revoluta

Według autorów opracowania przyczyną aktualnego stanu rzeczy jest przede wszystkim ustawa antylichwiarska z 2022 r., której zadaniem było ukrócenie zjawiska tzw. spirali zadłużenia. Wspomniana legislacja wprowadza m.in. minimalny kapitał zakładowy instytucji pożyczkowej na poziomie 1 mln zł oraz określa poziom maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu (MPKK). Wspomniany wskaźnik kosztów dla pożyczek powyżej 30 dni sięga 20 proc. w skali roku i nie może przekroczyć 45 proc. w całym okresie obowiązywania umowy. Zdaniem specjalistów WEI, przede wszystkim z tego powodu instytucje pożyczkowe nie udzielają pożyczek osobom o gorszej zdolności kredytowej, ponieważ nie są w stanie zrekompensować sobie wyższego ryzyka związanego np. z brakiem ich spłaty. Jednocześnie jednak potrzeby klientów z gorszą zdolnością kredytową nie znikają, stąd powolny wzrost szarej strefy.

Z opisanym powyżej raportem korespondują badania rynku pożyczkowego sporządzane przez Związek Przedsiębiorstw Finansowych i CRIF. Według ich wyliczeń, we wrześniu firmy udzieliły ponad 0,4 mln pożyczek o wartości prawie 2,1 mld zł. Jednocześnie udział nowych klientów skurczył się z 9,1 proc. do 8,4 proc. Co więcej, od października 2025 r. do września 2026 r. pożyczki nie otrzymało ponad 0,5 mln osób. Wspomniane wyliczenia pokazują więc, że z usług pożyczkowych zarejestrowanych podmiotów w dużej mierze korzystają te same osoby, a grono odrzuconych klientów jest znaczące.

Przeczytajcie także: • Firmy korzystające z Glovo mogą ubiegać się o finansowanie od PragmaGO

Raport WEI podkreśla, że sposobem na rozwiązanie problemu szarej strefy na rynku jest podwyższenie MPKK. Zgodnie z wyliczeniami fundacji, wzrost limitu o 2 pkt proc. przekłada się na spadek liczby konsumentów w szarej strefie o 74 tys. osób. Swoje wyliczenia eksperci przedstawili podczas spotkania uczestników rynku pożyczkowego z reprezentantami Ministerstwa Sprawiedliwości, które przejęło od UOKiK prace nad stworzeniem projektu ustawy o kredycie konsumenckim, wdrażającej dyrektywę CCD II. Jak zapowiadała na scenie kongresu Forward odpowiadająca za projekt Aneta Wiewiórska-Domagalska z MS, celem jest przyjęcie ustawy przez parlament jeszcze przed wakacjami 2027 r. Więcej na ten temat przeczytacie tutaj.