
Szkoła nie przygotowuje do podejmowania decyzji finansowych. Brak doświadczenia to niepewność w pierwszych latach dorosłego życia
Mniej niż 30 proc. Polaków w wieku 18-24 lata deklaruje, że czuje się pewnie w świecie finansów – wynika z najnowszej edycji badania Financial Wellbeing, realizowanego na zlecenie IPF Group, właściciela Provident Polska. To wyraźnie mniej niż wśród starszych Polaków i najmniej wśród młodych mieszkańców krajów Europy Środkowo-Wschodniej.
Autorzy badania zwracają uwagę, że skalę różnic w poczuciu pewności finansowej młodych Polaków najwyraźniej widać, gdy porównuje się ich z rówieśnikami z innych krajów regionu. I tak, w Czechach pewność finansową deklaruje 62 proc. osób w wieku 18-24 lata, na Węgrzech 53 proc., w Estonii 51 proc., na Łotwie 48 proc., w Rumunii 67 proc., a na Litwie aż 75 proc. Polska, z wynikiem 29,8 proc., zajmuje ostatnie miejsce w zestawieniu. Ponadto odnotowano tu spadek w stosunku do poprzedniego roku o niemal 12 pkt proc. W analogicznym badaniu z 2025 r. odsetek młodych Polaków deklarujących pewność w świecie finansów wynosił prawie 42 proc.
– W finansach pewność buduje się także doświadczaniem. Problem w tym, że pierwsze poważne decyzje trzeba podejmować nim zdążymy je zdobyć. Dlatego młodym ludziom potrzebne są przede wszystkim praktyczne wskazówki, jak planować wydatki, na co zwracać uwagę przy wyborze produktu finansowego albo czy dane zobowiązanie mieści się w naszym budżecie – tłumaczy te wyniki Karolina Łuczak, rzeczniczka prasowa Provident Polska.
Wyniki badania pokazują, że problem z praktyczną wiedzą finansową nie zaczyna się wraz z wejściem w dorosłość. Aż 45 proc. Polaków uważa, że szkoła nie dała im żadnej praktycznej wiedzy finansowej, a kolejne 31 proc. ocenia, że otrzymało ją jedynie w ograniczonym zakresie. Jednocześnie większość Polaków popiera obowiązkową edukację finansową w szkołach – 80 proc. widzi konieczność uwzględnienia jej w programie szkoły.
Znacznie lepiej o swojej pewności finansowej mówią starsze roczniki Polaków, choć i wśród nich są różnice wynikające z płci lub miejsca zamieszkania. Pewność deklaruje 53 proc. Polaków, co nie odbiega od średniej innych państw regionu. Podobnie dane wyglądają w grupach wiekowych 25-34 i 35-44 lata i jest to odpowiednio 57 i 58 proc., a wśród osób w wieku 55-65 lat – 48 proc. Istotne różnice widać natomiast pod kątem płci, ponieważ w Polsce pewność finansową deklaruje 62 proc. mężczyzn, a w przypadku kobiet już tylko 44 proc. respondentek. Niższa samoocena pewności finansowej kobiet jest widoczna także w innych krajach regionu, jednak różnice między płciami są mniejsze i wynoszą od 5 do 10 pkt proc. Z kolei wśród mieszkańców terenów wiejskich pewnie w obszarze finansów czuje się 44 proc, a w dużych miastach 58 proc.
Podczas badania zapytano także o wybór źródła finansowania w potrzebie. Okazuje się, że najmłodsi częściej o pożyczkę zwracają do rodziny niż do instytucji finansowych. – W ciągu ostatniego roku, niemal 40 proc. osób w wieku 18-24 lata pożyczało pieniądze od członków rodziny, a 31 proc. konkretnie od rodziców. Przyjaciele i znajomych wsparli niemal 12 proc. najmłodszych respondentów. Jednocześnie, z pomocy instytucji finansowych skorzystało w tym czasie 18 proc. badanych – mówi Karolina Łuczak. – Taki wybór może mieć różne przyczyny – od łatwiejszej dostępności takiego wsparcia po niepewność związaną z wyborem odpowiednich produktów finansowych czy ograniczoną zdolność kredytową – dodaje.
W kolejnych grupach wiekowych proporcje się zmieniają: wśród 25-34 latków od rodziny pożyczało 28 proc., a z instytucji finansowych 33 proc., natomiast w grupie 35-44 lata było to odpowiednio 24 i 35 proc.
Badanie zostało zrealizowane w maju i czerwcu 2026 r. przez ośrodki badawcze EMOR i Norstat metodą CAWI na próbie reprezentatywnej w każdym kraju, w którym funkcjonuje Grupa IPF.